Mùa lịch 2008: Căng thẳng chuyện chiết khấu

Thường thì phải đến giữa tháng 11 người dân mới nghĩ chuyện mua lịch năm mới, nhưng đến thời điểm này hầu hết các mẫu lịch block 2008 đã được bày bán trên thị trường. Ngay từ đầu mùa lịch, không khí cạnh tranh đã diễn ra khá căng thẳng và ngày càng có hướng quyết liệt hơn bởi đây là cuộc chơi của những đối thủ đã được thử lửa thị trường và trụ lại từ mùa lịch tự do cạnh tranh trước.

Khách hàng lựa chọn mẫu lịch năm 2008. ảnh: P.A

Mùa lịch Mậu Tý, số NXB tham gia làm lịch block đã được chốt lại ở con số 26 trên tổng số 54 NXB trong cả nước. Số lượng lịch block đăng ký lên tới 56 triệu trong điều kiện Việt Nam có khoảng 20 triệu hộ gia đình. So với năm đầu tiên xuất bản lịch block theo cơ chế mới thì năm nay, số NXB tham gia và số lượng lịch đăng ký ít hơn nhiều. Mùa lịch tự do cạnh tranh năm ngoái ít nhiều đã mang lại kinh nghiệm quý cho các nhà sản xuất và phát hành. Nếu những NXB năm trước còn e dè nghe ngóng thị trường và chưa dám tham gia thì năm nay cơ hội với họ ngày càng ít hơn. Một số NXB, để cho chắc ăn, đã bán giấy phép cho tư nhân thu quản lý phí, nhường sân chơi lại cho đối tác liên kết vốn dĩ dày dạn với thương trường. Điều đó khiến thị trường lịch càng trở nên sôi động hơn với nhiều thành phần tham gia.

Sự cạnh tranh có vẻ đã mang lại lợi ích cho người tiêu dùng. Ngay từ đầu mùa lịch, những mẫu đầu tiên tung ra thị trường đã được chào mời với chiết khấu lên đến 50% - thậm chí còn cao hơn với một số chủng loại. Một đại lý lịch trên phố Đinh Lễ (Hà Nội) cho biết: Trừ mẫu lịch siêu đại, các loại block khác đang được chào mời với chiết khấu 52%. Động thái này khiến nhiều nhà sản xuất hoang mang. Trong điều kiện giá cả đầu vào đều tăng và giá bìa gần như giữ nguyên như năm ngoái thì đây là điều bất bình thường. Nhà sản xuất phải thật khéo bươn bải mới mong mang được lãi về. “Khó có thể lãi được với mức chiết khấu này” - một nhà sản xuất lịch có kinh nghiệm lâu năm nhận định. Cũng theo người này thì rất có thể đây là một trong những chiêu thức, chiến lược của những đại gia trường vốn muốn thâu tóm thị trường và loại dần các đối thủ non gan ra khỏi cuộc chơi.

Để tránh tình trạng tranh mua, tranh bán, mạnh ai nấy chạy, mới đây 11 nhóm làm lịch tại TP. Hồ Chí Minh (gồm: Công ty Fahasa - đơn vị liên kết xuất bản và phát hành lịch của nhóm Văn hóa Sài Gòn, Cty á Châu, Phương Nam, Thời Đại, Duyên Việt, An Hảo, Nhân Văn, Trí Đức - Thái Thịnh, Nhà sách Hoài Ân, Hồng Ân đã họp lại để thỏa thuận về chiết khấu, thống nhất giá bán lẻ và phương thức phát hành. Mức chiết khấu “trần” cho mùa lịch năm nay được các bên thống nhất đưa ra là 45%. Nhóm này cũng tính đến việc thành lập Câu lạc bộ những người sản xuất và phát hành lịch block trực thuộc Liên chi hội Xuất bản tại TP. HCM để thống nhất phương thức phát hành, giá bán lẻ và chiết khấu cho các mùa lịch tiếp theo. Không biết “thỏa ước” trong thực tế thế nào nhưng chẳng mấy hồi sau khi cuộc họp kết thúc đã có xì xào về người xé rào, không thực hiện thỏa ước. Phải chăng vẫn là một thị trường mạnh được yếu thua ?

Giá lịch năm nay không thay đổi so với năm ngoái. Cụ thể, các loại block tiểu có giá từ 4000 đến 4.500 đồng, block trung pơ-luya giá 8000-8.500 đồng, trung màu giá 18.000 đồng, block đại giá từ 36.000 đến 38.000 đồng, siêu đại - 120.000 đồng, cực đại - 220.000 đến 230.000 đồng, siêu cực đại giá 350.000 đồng.

Theo đánh giá ban đầu, mẫu lịch của các “nhà” Giáo dục, Mỹ thuật - á Châu, Hồng Đức, Phụ nữ, Văn hóa - Thông tin, ĐH Kinh tế Quốc dân, Văn hóa Sài gòn là những mẫu lịch đẹp của năm nay. Nếu như trước đây nội dung, mẫu mã lịch chủ yếu gói trong 4 mảng đề tài: văn hóa, chính trị, nông nghiệp, khoa học kỹ thuật thì kể từ năm ngoái, mẫu lịch đã đa dạng hơn. Xu hướng ấy được thể hiện rõ hơn trong mùa lịch năm nay. Một số NXB đã thử nghiệm những chủng loại mới. Mỹ thuật - á Châu năm nay có thêm mẫu lịch đại (khổ16x24cm). Nhóm này cũng chú ý đến mẫu mã, chất lượng block bình dân (loại trung và tiểu). Văn hóa Sài Gòn tung ra 7 chủng loại, trong đó có loại siêu đại Hoa - in hoa bốn mùa cùng hơn 340 câu danh ngôn được thể hiện bằng 2 ngôn ngữ Việt - Anh. Loại này được chào bán với giá 68.000 đồng.

Thị trường lịch năm nay mẫu mã phong phú hơn thì đã rõ nhưng cũng có người cảnh báo một số loại lịch có chất lượng kém hơn nhiều so với quảng cáo - cả về chất lượng giấy, kỹ thuật in và nội dung. Từ vụ lịch trước, có thể thấy các loại lịch chất lượng kém có giá rẻ bằng mấy thì vẫn khó bán. Với riêng thể loại block bình dân, chủ yếu dành cho thị trường nông thôn, vùng sâu - xa, nhà quản lý lo là sẽ khan hàng vì nhà sản xuất thường chạy theo dòng lịch cao cấp vốn cho nhiều lợi nhuận. Tuy nhiên, cũng có người nêu ý kiến ngược lại, với suy nghĩ đơn giản là có cầu thì ắt có cung.

Hiện tượng in lậu lịch trước đây vẫn là nỗi lo mỗi vụ lịch đến thì bắt đầu từ năm ngoái người làm lịch đã không còn bị ức chế bởi tệ nạn này nữa. Rõ ràng, với thực tế cạnh tranh hiện nay thì khó xảy chuyện cung không đủ cầu và một sản phẩm có tính thời vụ như lịch block thì in lậu có tỷ lệ rủi ro khá cao. Mối lo nằm ở khả năng in nối bản (đăng ký ít, làm nhiều).